Dolina Kościeliska

Dolina Kościeliska to dolina walna, druga co do długości dolina w polskich Tatrach, zajmująca powierzchnię 35 km2, a jej najwyższym punktem jest Błyszcz - 2159 m n.p.m. Jest ona jednym z najczęściej odwiedzanych przez turystów miejsc, dlatego szczególnie w sezonie letnim często szlaki bywają zatłoczone.

W przeszłości Dolina Kościeliska była związana z przemysłem hutniczym. Srebro, miedź i antymon wydobywano tu już od końca XV w. Później wydobywano głównie rudy żelaza. W Starych Kościeliskach, gdzie rudę przetapiano, znajdowała się kuźnia, chaty robotników, karczma, leśniczówka i kościółek dla robotników, od którego pochodzi nazwa doliny. 

W okolicach doliny położone są liczne jaskinie, spośród których 4 są udostępnione dla turystów. Najpopularniejsza i jednocześnie najłatwiejsza do zwiedzania Jaskinia Mroźna wyposażona jest w oświetlenie elektryczne. Zwiedzanie pozostałych: Smoczej Jamy, Jaskini Raptawickiej i Jaskini Mylnej wymaga posiadania własnego źródła światła i pewnego obycia z trudnym terenem.  

Na terenie doliny znajduje się jedyny położony na terenie polskich Tatr Zachodnich zbiornik wodny - Smreczyński Staw. Jest to staw o maksymalnej głębokości 5,3 metrów i powierzchni 0,75 ha. Położony w środku lasu, oferuje wspaniały widok na otaczające dolinę szczyty: Smreczyński Wierch, Kamienistą, Błyszcz i Bystrą oraz grzbiet Ornaku. Przez dolną część doliny przepływa Potok Kościeliski. 

To jedno z nielicznych gdzie w Tatrach prowadzony jest tzw.wypas kulturowy owiec - dzieje się tak dlatego, że istnienie stworzonych przez człowieka hali i polan uzależnione jest od prowadzenie na ich terenie wypasu owiec,a jego zaprzestanie powoduje zubożenie różnorodności biologicznej na tym terenie. Rośliny takie jak szafran spiski - znany szerzej jako Krokus, rosną wyłącznie na koszonej lub wypasanej trawie. Ponadto swierdzono tutaj występowanie takich rzadkich roślin, jak: irga kutnerowata, tojad Kotuli, podejźrzon rutolistny, turzyca dwupienna, wielosił błękitny, złoć mała. 

W Dolinie Kościeliskiej, na Małej Polanie Ornaczańskiej znajduje się schronisko PTTK. 

Ciekawostki o Dolinie Kościeliskiej: 

• Kronika Parafii Zakopiańskiej z 1858 roku podaje, że na terenie Doliny popełniono pierwsze „oficjalne” morderstwo, a ofiarą była barmanka ze Starych Kościelisk. 
  
• Przemysł hutniczy na terenie Doliny, w tym wydobywanie metali szlachetnych, przyczynił się do pojawienia się poszukiwaczy skarbów, których potwierdzenie obecności przetrwało do dziś, dzięki licznym oznaczeniom na skałach.
• Dolina Kościeliska była natchnieniem dla wielu poetów i pisarzy, w tym dla Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Adama Asnyka, czy Stefana Żeromskiego.
• To druga co do wielkości dolina po polskiej stronie Tatr, większa jest tylko dolina Chochołowska.
• Podczas II Wojny Światowej schronienie znalazł tu oddział partyzancki im. Szczorsa.